{"id":5833,"date":"2020-05-09T17:09:05","date_gmt":"2020-05-09T10:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/phapnhan.org\/tv\/?p=5833"},"modified":"2020-05-09T17:09:39","modified_gmt":"2020-05-09T10:09:39","slug":"tho-se-chua-lanh-the-gioi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/tho-se-chua-lanh-the-gioi\/","title":{"rendered":"Th\u01a1 S\u1ebd Ch\u1eefa L\u00e0nh Th\u1ebf Gi\u1edbi"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 150%;\"><a href=\"http:\/\/phapnhan.org\/tv\/category\/tac-gia\/nguyen-giac\/\">Nguy\u00ean Gi\u00e1c<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-5835\" src=\"http:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/s.jpg\" alt=\"\" width=\"760\" height=\"545\" srcset=\"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/s.jpg 760w, https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/s-300x215.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 760px) 100vw, 760px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">H\u00e3y h\u00ecnh dung r\u1eb1ng s\u1ebd t\u1edbi m\u1ed9t th\u1eddi th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f2n bom \u0111\u1ea1n, v\u00e0 thay cho nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a bom s\u1ebd l\u00e0 nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a th\u01a1. H\u00e3y h\u00ecnh dung r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00f3c ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd d\u1ef1ng l\u00ean c\u00e1c bia \u0111\u00e1 kh\u1eafc l\u00ean nh\u1eefng d\u00f2ng th\u01a1 ca ng\u1ee3i h\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0 th\u1ebf, th\u01a1 s\u1ebd ch\u1eefa l\u00e0nh th\u1ebf gi\u1edbi, s\u1ebd \u0111\u1ea9y nh\u00e2n lo\u1ea1i b\u01b0\u1edbc r\u1eddi xa c\u00e1c u t\u1ed1i chi\u1ebfn tranh, khi nh\u1eefng \u00e1nh m\u1eaft c\u0103m th\u00f9 h\u1ed1t nhi\u00ean ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a hoa \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t th\u01a1. Th\u1eadm ch\u00ed, h\u00e1t th\u01a1 c\u00f2n ch\u1eefa b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c: l\u1ecbch s\u1eed ghi r\u1eb1ng trong th\u1eddi Vua H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, h\u00e1t th\u01a1 ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n n\u1ea1n, h\u00f3a gi\u1ea3i ch\u1ee9ng \u0111au b\u1ee5ng \u0111\u1ebb \u0111\u1ec3 b\u00e0 b\u1ea7u \u00eam \u00e1i cho ra em b\u00e9 an l\u00e0nh.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">\u00d4ng b\u00e0 m\u00ecnh t\u1eeb xa x\u01b0a \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a th\u01a1. Khi nh\u00ecn th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbc t\u1edbi s\u00e2n \u0111\u00ecnh gi\u1eefa l\u00e0ng, trong khi l\u1eddi c\u00f2n r\u1ea5t r\u1ee5t r\u00e8, th\u00ec d\u00f2ng th\u01a1 ca dao c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u, d\u00f9 l\u00e0 ch\u00e0ng \u01b0\u1edbm l\u1eddi v\u1edbi n\u00e0ng hay ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 200%;\"><em>Qua \u0111\u00ecnh ng\u1ea3 n\u00f3n tr\u00f4ng \u0111\u00ecnh,<br \/>\n\u0110\u00ecnh bao nhi\u00eau ng\u00f3i, th\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh b\u1ea5y nhi\u00eau.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Sau khi hai d\u00f2ng th\u01a1 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e1t l\u00ean, l\u1eddi n\u00f3i n\u00e0o sau \u0111\u00f3 c\u0169ng d\u01b0 th\u1eeba. V\u00ec th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec r\u1ea5t tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng, r\u1ea5t m\u01a1 h\u1ed3, l\u1ea5y ch\u1eef n\u00e0o m\u00e0 g\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a cho tr\u1ecdn v\u1eb9n, v\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3 th\u01a1 m\u1edbi hi\u1ec7n l\u00ean.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Hay l\u00e0 l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi con th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb m\u1eb9. N\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 m\u1eb9? C\u1ee5 b\u00e0 t\u00f3c tr\u1eafng, th\u00e2n g\u1ea7y, m\u1ed9t th\u1eddi l\u1ee5m kh\u1ee5m sau b\u1ebfp v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n, r\u1ed3i m\u1ed9t th\u1eddi m\u1eb9 ra \u0111i v\u0129nh vi\u1ec5n. N\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 m\u1eb9, khi n\u01b0\u1edbc m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi con r\u00e0n r\u1ee5a v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1eb9 ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 qu\u00e1 kh\u1ee9? L\u00fac \u0111\u00f3, \u00f4ng b\u00e0 m\u00ecnh m\u1edbi d\u00f9ng t\u1edbi h\u00e1t th\u01a1 v\u00e0 r\u1ed3i tr\u1edf th\u00e0nh ca dao:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 200%;\"><em>M\u1eb9 gi\u00e0 nh\u01b0 chu\u1ed1i ba h\u01b0\u01a1ng,<br \/>\nNh\u01b0 x\u00f4i n\u1ebfp m\u1eadt, nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng m\u00eda lau.<br \/>\n\u0110\u01b0\u1eddng m\u00eda lau c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng ng\u00e1t,<br \/>\nX\u00f4i n\u1ebfp m\u1eadt ng\u00e0o ng\u1ea1t h\u01b0\u01a1ng say.<br \/>\nBa h\u01b0\u01a1ng l\u00e2y l\u1ea5t th\u00e1ng ng\u00e0y,<br \/>\nGi\u00f3 \u0111\u01b0a m\u1eb9 r\u1ee5ng, con r\u00e0y m\u1ed3 c\u00f4i.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1eb9 tr\u1edf th\u00e0nh chu\u1ed1i, x\u00f4i, \u0111\u01b0\u1eddng\u2026 l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec ngon ng\u1ecdt \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u00e2n th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi con, v\u00e0 r\u1ed3i m\u1eb9 bi\u1ebfn m\u1ea5t theo gi\u00f3. H\u00e3y h\u00ecnh dung r\u1eb1ng thay v\u00ec s\u00e1u d\u00f2ng th\u01a1 tr\u00ean, ch\u00fang ta c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m x\u00fac thi\u1ebft tha th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb nh\u01b0 th\u1ebf? C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 b\u1ea5t kh\u1ea3, v\u00ec th\u01a1 n\u01a1i \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 g\u00f3i tr\u1ecdn th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u1eefng g\u00ec r\u1ea5t m\u01a1 h\u1ed3 th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb trong h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi, y h\u1ec7t nh\u01b0 l\u00e0n kh\u00f3i r\u1ea5t kh\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Trong khi \u0111\u00f3, ti\u1ebfp th\u1ecb kinh doanh c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ec7 thu\u1eadt. C\u00f3 khi v\u00e0i d\u00f2ng ca dao l\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng c\u00e1o v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u00e0o k\u00fd \u1ee9c ng\u01b0\u1eddi nghe c\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ea7n thi\u1ebft. Nh\u01b0 c\u00e1c d\u00f2ng ca dao ti\u1ebfp th\u1ecb sau v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecba danh \u0111\u1ec1u \u1edf trong huy\u1ec7n Y\u00ean \u0110\u1ecbnh, t\u1ec9nh Thanh Ho\u00e1:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 200%;\"><em>Ai v\u1ec1 nh\u1edb v\u1ea3i \u0110\u1ecbnh H\u00f2a,<br \/>\nNh\u1edb cau H\u1ed5 B\u00e1i, nh\u1edb c\u00e0 \u0110an N\u00ea,<br \/>\nNh\u1edb d\u1eeba Qu\u1ea3ng H\u00e1n, L\u01b0u Kh\u00ea,<br \/>\nNh\u1edb c\u01a1m ch\u1ee3 B\u1ea3n, th\u1ecbt d\u00ea Qu\u00e1n L\u00e0o.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00f3i nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng h\u00f4 h\u00e0o \u1ed3n \u00e0o, nh\u01b0ng \u00fd th\u01a1 s\u1ebd ng\u1ea5m t\u1eeb t\u1eeb v\u00e0o t\u00e2m th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi nghe. C\u00f3 ph\u1ea3i th\u01a1 \u0111\u00e3 t\u1ef1 th\u00e2n c\u00f3 s\u1eb5n m\u1ed9t khung tr\u1eddi \u0111\u00f3n nh\u1eadn trong n\u00e3o b\u1ed9 ch\u00fang ta? Ph\u1ea3i ch\u0103ng t\u1ef1 trong t\u00e2m th\u1ee9c, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 d\u1ecb \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef tr\u1eadt nh\u1ecbp th\u01a1?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Th\u01a1 nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0 g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi m\u00e1u th\u1ecbt c\u1ee7a ch\u00fang ta. Th\u01a1 \u0111\u00e3 cho ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u1ebf gi\u1edbi qua ch\u00e2n tr\u1eddi m\u1edbi: ng\u1ea3 n\u00f3n l\u00e0 l\u1eddi m\u1eddi g\u1ecdi v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a nhau, ch\u1ec9 v\u00e0o ng\u00f3i \u0111\u00ecnh l\u00e0 chi v\u00e0o ni\u1ec1m th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb, sau khi m\u1eb9 bi\u1ebfn m\u1ea5t l\u00e0 h\u00f3a th\u00e2n ngay v\u00e0o chu\u1ed1i, v\u00e0o x\u00f4i, v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con Thanh H\u00f3a \u0111i xa \u0111\u00e3 ch\u1ec9 v\u00e0o n\u1ed7i nh\u1edb g\u00ec r\u1ea5t c\u1ee5 th\u1ec3 nh\u01b0 v\u1ea3i, cau, c\u00e0, d\u1eeba\u2026 Th\u1ebf gi\u1edbi tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0111\u00e3 h\u00f3a th\u00e2n th\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi trong m\u00e0n s\u01b0\u01a1ng kh\u00f3i thi ca. Nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ef1 th\u1eadt trong th\u01a1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt kh\u1ea3 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt l\u00fd. Trong khi \u0111\u1ecba c\u1ea7u ch\u00fang ta \u0111\u1ea7y nh\u1eefng h\u1ed7n lo\u1ea1n, tranh ch\u1ea5p, bom r\u01a1i \u0111\u1ea1n b\u1eafn, v\u1edbi \u00e2m vang h\u00e0ng ng\u00e0y tr\u00ean TV t\u1eeb tr\u00ean v\u1ecb tr\u00ed cao nh\u1ea5t tr\u1edf xu\u1ed1ng cho t\u1edbi giang h\u1ed3 \u0111\u1ee9ng b\u1ebfn l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi ch\u1eedi m\u1eafng ch\u00e1t ch\u00faa\u2026 th\u00ec th\u1ebf gi\u1edbi th\u01a1 hi\u1ec7n ra khi ch\u00fang ta m\u1edf l\u1ea1i c\u00e1c trang s\u00e1ch c\u0169, t\u00ecm h\u1ecdc l\u1ea1i nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb \u00f4ng b\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong c\u00e1c d\u00f2ng th\u01a1. T\u1ea1i sao th\u01a1 l\u00e0m ch\u00fang ta nh\u1eb9 l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 n\u1eeda th\u1ef1c, n\u1eeda h\u01b0 khi ch\u00fang ta nh\u00ecn v\u1ec1 h\u00ecnh \u1ea3nh th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb v\u1edbi ng\u1ea3 n\u00f3n, ng\u00f3i \u0111\u00ecnh\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">B\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t h\u00ecnh nh\u01b0 l\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 m\u1ea5y d\u00f2ng do vua L\u1ea1c Long Qu\u00e2n n\u00f3i l\u00ean khi tuy\u00ean b\u1ed1 ly h\u00f4n c\u00f9ng b\u00e0 \u00c2u C\u01a1 \u0111\u1ec3 chia tr\u0103m con l\u00e0m hai h\u01b0\u1edbng, n\u1eeda \u0111i theo m\u1eb9, n\u1eeda \u0111i theo cha. H\u00ecnh \u1ea3nh v\u1ec1 truy\u1ec1n thuy\u1ebft n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 cu\u1ed9c ly h\u00f4n thu\u1eadn th\u1ea3o nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i, v\u00ec c\u1ed5 s\u1eed kh\u00f4ng n\u00f3i chuy\u1ec7n x\u00edch m\u00edch g\u00ec gi\u1eefa hai ng\u01b0\u1eddi khai sinh ra d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">T\u1ef1 \u0111i\u1ec3n B\u00e1ch khoa M\u1edf ghi r\u1eb1ng L\u1ea1c Long Qu\u00e2n (truy\u1ec1n thuy\u1ebft ghi r\u1eb1ng sinh n\u0103m 2825 tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch) c\u00f3 t\u00ean h\u00fay l\u00e0 S\u00f9ng L\u00e3m, l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb vua truy\u1ec1n thuy\u1ebft c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. L\u1ea1c Long Qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 v\u1ecb vua c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u01a1 khai X\u00edch Qu\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u0103n Lang.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Thuy\u1ebft n\u00e0y ghi r\u1eb1ng L\u1ea1c Long Qu\u00e2n v\u00e0 \u00c2u C\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 th\u1ee7y t\u1ed5 sinh ra d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft \u201cb\u1ecdc tr\u0103m tr\u1ee9ng.\u201d L\u1ea1c Long Qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 danh hi\u1ec7u truy\u1ec1n l\u1ea1i trong d\u00e3 s\u1eed c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u1ebfn th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c Vi\u1ec7t. Con trai \u00f4ng l\u00e0 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 l\u1ea1c V\u0103n Lang \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t th\u00e0nh c\u00f4ng 15 b\u1ed9 l\u1ea1c, th\u00e0nh l\u1eadp nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u0103n Lang, x\u01b0ng hi\u1ec7u H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">M\u1ed9t phi\u00ean b\u1ea3n k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed1i t\u00ecnh R\u1ed3ng-Ti\u00ean n\u00e0y ghi r\u1eb1ng vua L\u1ea1c Long Qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean l\u00ean b\u1edd d\u1ea1y d\u00e2n vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y n\u00f4ng tang, \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c \u0111\u1eb3ng qu\u00e2n, th\u1ea7n, t\u00f4n, ti, c\u00e1c \u0111\u1ea1o cha con, v\u1ee3 ch\u1ed3ng, \u0111\u00f4i khi tr\u1edf v\u1ec1 Th\u1ee7y Ph\u1ee7 m\u00e0 tr\u0103m h\u1ecd v\u1eabn y\u00ean vui v\u00f4 s\u1ef1, kh\u00f4ng bi\u1ebft do \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf. H\u1ec5 d\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1ea1i l\u1edbn ti\u1ebfng g\u1ecdi Long Qu\u00e2n r\u1eb1ng: \u201cB\u1ed1 \u01a1i! Sao kh\u00f4ng l\u1ea1i c\u1ee9u ch\u00fang t\u00f4i!\u201d Long Qu\u00e2n t\u1edbi ngay, s\u1ef1 linh hi\u1ec3n c\u1ee7a Long Qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng ai l\u01b0\u1eddng n\u1ed5i. \u0110\u1ed9t nhi\u00ean m\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1edbn m\u00e0 Long Qu\u00e2n kh\u00f4ng tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. May m\u1eafn thay \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t ti\u00ean n\u1eef t\u00ean \u00c2u C\u01a1 t\u1eeb tr\u00ean n\u00fai xu\u1ed1ng ra tay gi\u00fap \u0111\u1ee1, nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t qua b\u1ec7nh d\u1ecbch n\u00e0y. \u00c2u C\u01a1 \u0111i kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u00e0 ch\u1eefa tr\u1ecb cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang l\u00e2m b\u1ec7nh v\u00e0 g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n. N\u00e0ng c\u00f3 l\u00f2ng t\u1eeb bi v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i v\u1ec1 y thu\u1eadt. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, m\u1ed9t con qu\u00e1i v\u1eadt l\u00e0m n\u00e0ng s\u1ee3 h\u00e3i. N\u00e0ng li\u1ec1n bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t con s\u1ebfu m\u00e0 bay \u0111i. L\u1ea1c Long Qu\u00e2n, l\u00e0 th\u1ea7n r\u1ed3ng t\u1eeb bi\u1ec3n c\u1ea3, th\u1ea5y n\u00e0ng \u0111ang g\u1eb7p nguy hi\u1ec3m li\u1ec1n c\u1ea7m l\u1ea5y c\u1ee5c \u0111\u00e1 v\u00e0 gi\u1ebft t\u00ean qu\u00e1i v\u1eadt. Sau \u0111\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u00e3 n\u1ea3y n\u1edf gi\u1eefa hai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 h\u1ecd c\u01b0\u1edbi nhau. \u00c2u C\u01a1 sinh ra m\u1ed9t b\u1ecdc tr\u1ee9ng c\u00f3 100 ng\u01b0\u1eddi con. M\u1ed9t h\u00f4m L\u1ea1c Long Qu\u00e2n n\u00f3i v\u1edbi \u00c2u C\u01a1:<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-5834 aligncenter\" src=\"http:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/d.jpg\" alt=\"\" width=\"730\" height=\"628\" srcset=\"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/d.jpg 450w, https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/d-300x258.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 730px) 100vw, 730px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 200%;\"><em>Ta l\u00e0 gi\u1ed1ng R\u1ed3ng,<br \/>\nm\u00ecnh l\u00e0 gi\u1ed1ng Ti\u00ean,<br \/>\nth\u1ee7y th\u1ed5 kh\u1eafc nhau,<br \/>\nkh\u00f4ng \u1edf c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Than \u00f4i, b\u00e0i th\u01a1 kh\u00f4ng v\u1ea7n, r\u1ea5t ng\u1eafn, r\u1ea5t kh\u00f4 khan n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111o\u1ea1n l\u00eca m\u1ed9t t\u00ecnh ngh\u0129a phu th\u00ea r\u1ea5t th\u01a1 m\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. Hai ng\u01b0\u1eddi b\u00e8n chia con m\u00e0 \u1edf ri\u00eang. Tr\u0103m con v\u00e2ng theo, sau \u0111\u00f3 t\u1eeb bi\u1ec7t m\u00e0 \u0111i. \u00c2u C\u01a1 v\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i con l\u00ean \u1edf \u0111\u1ea5t Phong Ch\u00e2u suy ph\u1ee5c l\u1eabn nhau, c\u00f9ng t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi con c\u1ea3 l\u00ean l\u00e0m vua, hi\u1ec7u l\u00e0 H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y t\u00ean n\u01b0\u1edbc l\u00e0 V\u0103n Lang, \u0111\u00f4ng gi\u00e1p Nam H\u1ea3i, t\u00e2y t\u1edbi Ba Th\u1ee5c, b\u1eafc t\u1edbi \u0110\u1ed9ng \u0110\u00ecnh h\u1ed3, nam t\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3 T\u00f4n (nay l\u00e0 Chi\u00eam Th\u00e0nh). Vua \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi th\u1ebf t\u1eadp g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng h\u1ec1 thay \u0111\u1ed5i.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Sau khi chia tay v\u1edbi Qu\u1ed1c m\u1eabu \u00c2u C\u01a1, L\u1ea1c Long Qu\u00e2n c\u00f9ng 50 ng\u01b0\u1eddi con c\u00f2n l\u1ea1i xu\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea7n ra Nam H\u1ea3i. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea5t B\u00ecnh \u0110\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd (x\u00e3 B\u00ecnh Minh, huy\u1ec7n Thanh Oai, th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u00e0 N\u1ed9i), c\u00e1ch bi\u1ec3n kh\u00f4ng xa, s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc m\u00eanh mang, L\u1ea1c Long Qu\u00e2n truy\u1ec1n cho c\u00e1c con d\u1eebng ch\u00e2n d\u1ef1ng tr\u1ea1i, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t n\u00e0y l\u00e0m n\u01a1i d\u1ef1ng x\u00e2y c\u01a1 nghi\u1ec7p.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Tuy nhi\u00ean, l\u00e0n \u0111i\u1ec7u th\u01a1 xa x\u01b0a d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 h\u00e1t, ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u00e2m, v\u1ecbnh nh\u01b0 \u0111\u1eddi sau. M\u1ed9t trong nh\u1eefng d\u1ea5u t\u00edch th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u1eeb xa x\u01b0a l\u00e0 trong \u0111i\u1ec7u h\u00e1t xoan. M\u1ed9t trong c\u00e1c c\u01a1 duy\u00ean ban \u0111\u1ea7u n\u00e0y trong th\u1eddi Vua H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, h\u00e1t th\u01a1 ch\u1eefa l\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng \u0111au b\u1ee5ng \u0111\u1ebb. Theo nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Ph\u1ea1m Th\u1ecb Thi\u00ean Nga (V\u1ec1 mi\u1ec1n L\u1ec5 H\u1ed9i c\u1ed9i ngu\u1ed3n d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam \u2013 \u1ea5n b\u1ea3n 2008), L\u00e0ng Cao M\u1ea1i (huy\u1ec7n L\u00e2m Thao, t\u1ec9nh Ph\u00fa Th\u1ecd) c\u00f3 m\u1ed9t truy\u1ec1n thuy\u1ebft nh\u01b0 sau:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">\u201cV\u1ee3 Vua H\u00f9ng mang thai \u0111\u00e3 l\u00e2u t\u1edbi ng\u00e0y sinh n\u1edf, c\u1ee9 \u0111au b\u1ee5ng m\u00e3i m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u t\u00e2u r\u1eb1ng: C\u00f3 n\u00e0ng Qu\u1ebf Hoa xinh \u0111\u1eb9p, m\u00faa gi\u1ecfi, n\u00ean \u0111\u00f3n v\u1ec1 m\u00faa h\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ee1 \u0111au v\u00e0 sinh n\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1ee3 Vua H\u00f9ng nghe l\u1eddi cho m\u1eddi n\u00e0ng Qu\u1ebf Hoa t\u1edbi (Qu\u1ebf Hoa \u1edf th\u00e0nh Phong Ch\u00e2u), v\u00e2ng l\u1eddi tri\u1ec7u, Qu\u1ebf Hoa \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u v\u1ee3 Vua. B\u1ea5y gi\u1edd, v\u1ee3 Vua \u0111ang l\u00ean c\u01a1n \u0111au \u0111\u1ebb d\u1eef d\u1ed9i m\u1edbi b\u1ea3o n\u00e0ng Qu\u1ebf Hoa \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng m\u00faa h\u00e1t. Qu\u1ebf Hoa h\u00e1t hay, tay u\u1ed1n ch\u00e2n \u0111\u01b0a, ng\u01b0\u1eddi m\u1ec1m nh\u01b0 t\u01a1, d\u1ebbo nh\u01b0 b\u00fan ai c\u0169ng ph\u1ea3i m\u00ea. V\u1ee3 Vua m\u1ea3i xem m\u00faa h\u00e1t kh\u00f4ng\u00a0 th\u1ea5y \u0111au, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 3 ng\u01b0\u1eddi con trai kh\u00f4i ng\u00f4i \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd. Khi \u1ea5y \u0111ang m\u00f9a xu\u00e2n, Vua H\u00f9ng h\u1ebft l\u1eddi khen ng\u1ee3i Qu\u1ebf Hoa m\u1edbi b\u1ea3o c\u00e1c M\u1ef5 n\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc l\u1ea5y c\u00e1c \u0111i\u1ec7u m\u00faa h\u00e1t \u1ea5y sau \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 h\u00e1t xoan.\u201d C\u0169ng c\u00f3 truy\u1ec1n thuy\u1ebft gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng: Xoan l\u00e0 t\u1eeb g\u1ecdi ch\u1ec7ch ti\u1ebfng xu\u00e2n (v\u00ec v\u1ee3 Vua t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 Xu\u00e2n). Do t\u1ee5c ki\u00eang k\u1ef5 t\u00ean hu\u00fd, n\u00ean h\u00e1t Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 h\u00e1t xoan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Y khoa hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng th\u01a1 c\u00f3 ch\u1ee9c n\u0103ng ch\u1eefa l\u00e0nh nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng cho nh\u00e2n lo\u1ea1i. C\u00e1c b\u00e1c s\u0129 t\u1ea1i hai b\u1ec7nh vi\u1ec7n Yale University School of Medicine v\u00e0 University College London School of Medicine trong khi ch\u0103m s\u00f3c b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb th\u01a1 nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 hi\u1ec3u c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 sau n\u1eefa \u0111\u1ec3 gi\u00fap b\u1ec7nh nh\u00e2n b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi th\u01a1, n\u01a1i xa l\u00eca b\u1ea1o l\u1ef1c v\u00e0 \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111ang tr\u00e0n ng\u1eadp m\u00e0n h\u00ecnh TV. Nhi\u1ec1u b\u1ec7nh vi\u1ec7n t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, Anh qu\u1ed1c v\u00e0 Ch\u00e2u \u00c2u hi\u1ec7n nay d\u00f9ng th\u01a1 nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u00e1p tr\u1ecb li\u1ec7u, v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 \u201cpoetry therapy\u201d v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m s\u00f3c trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c qua c\u00e1c kh\u00f3a hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 International Federation for Biblio \/ Poetry Therapy (IFBPT, Li\u00ean \u0110o\u00e0n Tr\u1ecb Li\u1ec7u B\u1eb1ng S\u00e1ch v\u00e0 Th\u01a1).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0o c\u0169ng g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi th\u01a1. Ch\u00fang ta r\u1ea5t kh\u00f3 h\u00ecnh dung \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0o v\u1edbi m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef ri\u00eang l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng th\u01a1. D\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u01a1 b\u1ed1n ch\u1eef, th\u01a1 n\u0103m ch\u1eef, th\u01a1 l\u1ee5c b\u00e1t, th\u01a1 b\u1ea3y ch\u1eef, th\u01a1 t\u00e1m ch\u1eef, th\u01a1 t\u1ef1 do c\u00f3 v\u1ea7n v\u00e0 th\u01a1 t\u1ef1 do kh\u00f4ng v\u1ea7n. Hay, c\u00f3 khi k\u1ebft h\u1ee3p chung nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c th\u01a1 v\u00e0o m\u1ed9t b\u00e0i, nh\u01b0 b\u00e0i ph\u00fa C\u01b0 Tr\u1ea7n L\u1ea1c \u0110\u1ea1o c\u1ee7a vua Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">G\u1eafn li\u1ec1n trong ng\u00f4n ng\u1eef l\u00e0 \u00e2m thanh. Do v\u1eady, th\u01a1 t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi \u00e2m thanh. Ngay c\u1ea3 th\u01a1 t\u1ef1 do kh\u00f4ng v\u1ea7n c\u0169ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u00e2m thanh. B\u1edfi v\u00ec n\u00e3o b\u1ed9 nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00f3n nh\u1eadn \u00e2m thanh v\u00e0 gi\u1ea3i ngh\u0129a theo ki\u1ec3u ri\u00eang c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u00f4n ng\u1eef. Trong y khoa c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u00f9ng m\u00e1y \u0111o fMRI (functional magnetic resonance imaging) \u0111\u1ec3 xem ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a n\u00e3o b\u1ed9 ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u01a1. M\u00e1y \u0111o fMRI kh\u00e1m ph\u00e1 ra m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ai c\u0169ng bi\u1ebft, r\u1eb1ng nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng kh\u00e1c nhau khi nghe ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng v\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef th\u01a1. Trong ng\u00f4n ng\u1eef th\u01a1, b\u00ean c\u1ea1nh \u00e2m vang c\u00f2n c\u00f3 h\u00ecnh \u1ea3nh, v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng (nh\u01b0: n\u00f3n, \u0111\u00ecnh, ng\u00f3i\u2026) khi tr\u1edf th\u00e0nh h\u00ecnh \u1ea3nh th\u1ebf gi\u1edbi th\u01a1 b\u1ed7ng nhi\u00ean c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng trong nh\u1eefng ph\u1ea9n kh\u00e1c nhau c\u1ee7a n\u00e3o b\u1ed9.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p fMRI \u0111o c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00e3o b\u1ed9 b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111o c\u00e1c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi d\u00f2ng huy\u1ebft l\u01b0u, d\u1ef1a v\u00e0o s\u1ef1 ki\u1ec7n r\u1eb1ng d\u00f2ng m\u00e1u ch\u1ea3y trong n\u00e3o b\u1ed9 g\u1eafn li\u1ec1n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ea7n kinh. Khi m\u1ed9t khu v\u1ef1c n\u00e0o trong n\u00e3o b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng, l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng m\u00e1u ch\u1ea3y v\u00e0o khu v\u1ef1c \u0111\u00f3 t\u0103ng th\u00eam. M\u00e1y \u0111o fMRI s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 s\u00f3ng radio \u0111\u1ec3 v\u1ebd \u0111\u1ed3 h\u00ecnh c\u00e1c c\u01a1 ph\u1eadn trong c\u01a1 th\u1ec3.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Th\u1ef1c ra, y khoa \u0111\u00e3 \u00e1p d\u1ee5ng th\u01a1 tr\u1ecb li\u1ec7u t\u1eeb v\u00e0i th\u1ebf k\u1ef7 nay, v\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc v\u0103n\/th\u01a1 v\u00e0 s\u00e1ng t\u00e1c v\u0103n\/th\u01a1 d\u00f9ng l\u00e0m ph\u00e1p h\u1ed7 tr\u1ee3 tr\u1ecb li\u1ec7u c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 c\u0103ng th\u1eb3ng. Theo s\u1eed ghi l\u1ea1i, Pennsylvania Hospital, b\u1ec7nh vi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p v\u0103n h\u1ecdc tr\u1ecb li\u1ec7u t\u1eeb gi\u1eefa c\u00e1c n\u0103m 1700s. T\u1edbi \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 1800s, B\u00e1c s\u0129 Benjamin Rush \u0111\u01b0a ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u00f9ng th\u01a1 tr\u1ecb li\u1ec7u cho c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n. N\u0103m 1928, nh\u00e0 th\u01a1 v\u00e0 l\u00e0 d\u01b0\u1ee3c s\u0129 Eli Griefer kh\u1edfi \u0111\u1ea7u th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c nh\u00f3m \u201cth\u01a1 tr\u1ecb li\u1ec7u\u201d (poemtherapy) t\u1ea1i hai b\u1ec7nh vi\u1ec7n kh\u00e1c nhau v\u1edbi h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1eeb c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 t\u00e2m l\u00fd Jack L. Leedy v\u00e0 Sam Spector. Sau khi Griefer t\u1eeb tr\u1ea7n, Leedy v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0a th\u01a1 v\u00e0o ti\u1ebfn tr\u00ecnh tr\u1ecb li\u1ec7u, t\u1eeb \u0111\u00e2y th\u00e0nh l\u1eadp H\u1ed9i Th\u01a1 Li\u1ec7u Ph\u00e1p (Association for Poetry Therapy) trong n\u0103m 1969.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u James Pennebaker \u0111\u01b0a ra k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng cho th\u1ea5y r\u1eb1ng khi h\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u1ec7nh nh\u00e2n s\u00e1ng t\u00e1c v\u0103n h\u1ecdc b\u00e0y t\u1ecf c\u1ea3m x\u00fac (expressive writing) ch\u1ec9 trong 15 ph\u00fat trong v\u00f2ng 4 ng\u00e0y cho th\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3 t\u1ed1t cho s\u1ee9c kh\u1ecfe \u0111o l\u01b0\u1eddng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 t\u1edbi kh\u00e1m trong ph\u00f2ng m\u1ea1ch b\u00e1c s\u0129 v\u00e0 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c than phi\u1ec1n tri\u1ec7u ch\u1ee9ng t\u1eeb b\u1ec7nh nh\u00e2n. Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y c\u1ee7a \u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1ch vi\u1ebft v\u0103n b\u00e0y t\u1ecf c\u1ea3m x\u00fac \u0111\u1ec3 ch\u1eefa c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng t\u1eeb c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u0103ng th\u1eb3ng g\u00e2y ch\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng.\u00a0 Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y c\u1ee7a Pennebaker \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh trong s\u00e1ch \u201cWriting to Heal: A Guided Journal for Recovering from Trauma and Emotional Upheaval\u201d (Vi\u1ebft \u0111\u1ec3 Ch\u1eefa L\u00e0nh. Xu\u1ea5t b\u1ea3n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u 2004).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean cho th\u1ea5y s\u00e1ng t\u00e1c v\u0103n h\u1ecdc (th\u1ec3 lo\u1ea1i b\u00e0y t\u1ecf c\u1ea3m x\u00fac) l\u00e0m t\u0103ng l\u1ef1c cho h\u1ec7 th\u1ed1ng mi\u1ec5n nhi\u1ec5m trong c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ec7nh nh\u00e2n, c\u00e1c t\u00e1c d\u1ee5ng t\u1ed1t v\u1edbi c\u1ea3 b\u1ec7nh nh\u00e2n b\u1ecb suy\u1ec5n, ung th\u01b0 v\u00e0 \u0111au kh\u1edbp, gi\u1ea3m m\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u0103ng th\u1eb3ng b\u1eafp th\u1ecbt, gi\u1ea3m huy\u1ebft \u00e1p v\u00e0 gi\u1ea3m m\u1ee9c \u0111\u1ed9 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 nh\u1ecbp tim \u0111\u1eadp, t\u00e1c phong b\u1ec7nh nh\u00e2n thay \u0111\u1ed5i d\u00e0i h\u1ea1n, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng th\u00e1i \u0111\u1ed9 b\u1ec7nh nh\u00e2n gi\u00fap t\u0103ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 l\u00e0m vi\u1ec7c trong s\u1edf v\u00e0 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Nhi\u1ec1u cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n. T\u00e1c ph\u1ea9m \u201cThe Writing Cure: How Expressive Writing Promotes Health and Emotional Well-Being\u201d (Ch\u1eefa L\u00e0nh B\u1eb1ng Vi\u1ebft, \u1ea5n h\u00e0nh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m 2002) c\u1ee7a hai nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Stephen J Lepore v\u00e0 Joshua M Smyth c\u0169ng cho th\u1ea5y k\u1ebft qu\u1ea3 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, s\u00e1ng t\u00e1c v\u0103n\/th\u01a1 th\u1ec3 lo\u1ea1i b\u00e0y t\u1ecf c\u1ea3m x\u00fac gi\u00fap cho c\u1ea3 b\u1ec7nh nh\u00e2n ung th\u01b0, gi\u00fap c\u1ea3 b\u1ec7nh nh\u00e2n tr\u1ebb em, gi\u1ea3m cao m\u00e1u, v\u00e2n v\u00e2n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Trong khi \u0111\u00f3 x\u01b0a c\u1ed5 nh\u1ea5t trong ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p thi ca tr\u1ecb li\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u00e1c h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n b\u00e0i th\u01a1 trong su\u1ed1t m\u1ed9t \u0111\u1eddi ho\u1eb1ng ph\u00e1p. Trong khi Kinh T\u1eadp (s\u00e1ch th\u1ee9 5 trong Ti\u1ec3u B\u1ed9 Kinh) tr\u1ecdn v\u1eb9n l\u00e0 th\u01a1, to\u00e0n b\u1ed9 71 b\u00e0i kinh l\u00e0 71 b\u00e0i th\u01a1, trong \u0111\u00f3 hai ph\u1ea9m cu\u1ed1i trong n\u0103m ph\u1ea9m l\u00e0 c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 do \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt \u1ee9ng kh\u1ea9u trong khi tr\u1ea3 l\u1eddi 32 v\u1ecb h\u1ecdc gi\u1ea3 B\u00e0 La M\u00f4n. Ngh\u0129a l\u00e0, b\u00ean c\u1ea1nh vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y gi\u00e1o ph\u00e1p, c\u00f3 th\u1ec3 (ch\u00fang ta suy \u0111o\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c) r\u1eb1ng \u1ee9ng kh\u1ea9u l\u00e0m th\u01a1 n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c tr\u00ecnh b\u00e0y k\u1ef9 n\u0103ng ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi nghe nh\u1eadp t\u00e2m s\u00e2u h\u01a1n, v\u00e0 r\u1ed3i hai ph\u1ea9m n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh kinh nh\u1eadt t\u1ee5ng s\u01a1 th\u1eddi cho t\u1ee9 ch\u00fang trong nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u ho\u1eb1ng ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, Kinh Ph\u00e1p C\u00fa l\u00e0 do ch\u01b0 t\u0103ng k\u1ebft t\u1eadp c\u00e1c l\u1eddi \u1ee9ng kh\u1ea9u th\u01a1 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt trong nhi\u1ec1u s\u1ef1 ki\u1ec7n, v\u00e0 th\u01a1 tr\u1edf th\u00e0nh kinh v\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n tr\u1edf th\u00e0nh t\u00edch truy\u1ec7n. Do v\u1eady, Kinh Ph\u00e1p C\u00fa c\u00f3 nhi\u1ec1u phi\u00ean b\u1ea3n khi ch\u01b0 t\u0103ng \u0111i ra nhi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 ho\u1eb1ng ph\u00e1p, c\u00f3 b\u1ea3n Pali, b\u1ea3n H\u00e1n t\u1ea1ng (d\u1ecbch theo ti\u1ebfng Sanskrit), b\u1ea3n ti\u1ebfng T\u1ea1ng ng\u1eef (c\u0169ng d\u1ecbch t\u1eeb Sanskrit), b\u1ea3n Gandhara\u2026 Nh\u01b0 th\u1ebf, th\u01a1 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n x\u01b0\u01a1ng g\u00e2n m\u00e1u t\u1ee7y trong Kinh Ph\u1eadt. Th\u1eadm ch\u00ed, ngay c\u1ea3 v\u0103n xu\u00f4i c\u0169ng mang nhi\u1ec1u ch\u1ea5t th\u01a1, nh\u01b0 Kinh Duy Ma C\u1eadt, Kinh Hoa Nghi\u00eam\u2026 V\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p th\u01a1 tr\u1ecb li\u1ec7u l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng Kinh Ph\u1eadt \u0111\u1ed3 s\u1ed9.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt, c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u00e3o t\u0103ng v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u00e3o ni c\u0169ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i kh\u1ed1i gia t\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ed3 s\u1ed9. Ngh\u0129a l\u00e0, sinh th\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt, gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c thu h\u00fat quy y v\u00e0 tu h\u1ecdc r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00f4ng, v\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9c t\u1eebng m\u1ed9t th\u1eddi tinh th\u00f4ng c\u00e1c b\u1ed9 V\u1ec7 \u0110\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1c c\u1ed9t tr\u1ee5 \u0111\u1ee9ng b\u00ean c\u1ea1nh \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u1ec3 tu h\u1ecdc v\u00e0 ho\u1eb1ng ph\u00e1p.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 200%;\">Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eef ngh\u0129a kh\u00f4ng v\u00f4 \u00edch. Ch\u00fang ta trong c\u00f5i n\u00e0y h\u00e3y r\u1ee7 nhau l\u00e0m th\u01a1, \u0111\u1ecdc th\u01a1, ng\u00e2m th\u01a1, in th\u01a1, h\u00e1t th\u01a1\u2026 N\u1ebfu ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c n\u01b0\u01a1ng v\u00e0o th\u01a1 \u0111\u1ec3 ng\u1ed9 nh\u1eadp tri ki\u1ebfn Ph\u1eadt, v\u00e0 n\u1ebfu ch\u00fang ta c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a h\u00e1t th\u01a1 \u0111\u1ec3 ch\u1eefa s\u1ea3n n\u1ea1n nh\u01b0 th\u1eddi Vua H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, \u00edt nh\u1ea5t th\u01a1 c\u0169ng gi\u00fap ch\u00fang ta gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a tr\u1ea7n gian n\u00e0y, k\u1ec3 c\u1ea3 khi bu\u1ed9c ph\u1ea3i nghe t\u1edbi b\u1ed1n d\u00f2ng th\u01a1 ly bi\u1ec7t t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u1ee7a Cha R\u1ed3ng v\u00e0 M\u1eb9 Ti\u00ean th\u1eddi l\u1eadp qu\u1ed1c d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam. N\u00e0ng th\u01a1 \u01a1i, h\u00e3y c\u1ee9u l\u1ea5y tr\u1ea7n gian n\u00e0y. H\u00e3y bi\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a bom tr\u00ean tr\u1ea7n gian n\u00e0y th\u00e0nh c\u00e1c tr\u1eadn m\u01b0a th\u01a1\u2026<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nguy\u00ean Gi\u00e1c &nbsp; H\u00e3y h\u00ecnh dung r\u1eb1ng s\u1ebd t\u1edbi m\u1ed9t th\u1eddi th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f2n bom \u0111\u1ea1n, v\u00e0 thay cho nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a bom s\u1ebd l\u00e0 nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a th\u01a1. H\u00e3y h\u00ecnh dung r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00f3c ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd d\u1ef1ng l\u00ean c\u00e1c bia \u0111\u00e1 kh\u1eafc l\u00ean nh\u1eefng d\u00f2ng [&hellip;]\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5835,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[159,273,160,170],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5833"}],"collection":[{"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5833"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5837,"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5833\/revisions\/5837"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/phapnhan.org\/tv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}